Stanoviště 4.

TABLICA nr 4: ŚCIEŻKA EDUKACYJNA ŚLADAMI MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ: JAK LECZY RADIOAKTYWNOŚĆ?

Dymek: "To fascynujące obserwować, jak zagadka naukowa może stać się metodą leczenia. Entuzjazm musi jednak zawsze iść w parze z dowodami naukowymi".

Cytat: "W życiu nie należy się niczego bać, wystarczy tylko to zrozumieć".

Maria Skłodowska-Curie

Już rok po odkryciu radu naukowcy zaczęli badać, czy można go wykorzystać również do leczenia chorób. Jednym z pionierów medycznego wykorzystania radioaktywności był Pierre Curie, który naświetlił swoje przedramię i obserwował zmiany zabarwienia oraz wymiary tkanki poddanej promieniowaniu. W ten sposób udowodnił, że radioaktywność może oddziaływać na żywe komórki – odkrycie to stało się podstawą współczesnej radioterapii.

OD ODKRYCIA NAUKOWEGO DO PIERWSZYCH NA ŚWIECIE KĄPIELI RADONOWYCH

Istotną rolę w badaniach odegrali fizycy Heinrich Mache i Stefan Meyer, którzy w 1905 roku przeprowadzili pierwsze systematyczne pomiary radioaktywności wód źródlanych na ziemiach czeskich. Badali źródła w Karlowych Warach, Mariańskich Łaźniach, Teplicach a także wody kopalniane w Jachymowie.

Najwyższy poziom radioaktywności odnotowano właśnie w Jachymowie. Badania wykazały, że woda zawiera radon – gaz radioaktywny powstający w wyniku przemiany radu. Odkrycie to doprowadziło w 1906 roku do wprowadzenia pierwszych eksperymentalnych kąpieli radonowych w domu mistrza piekarstwa z Jachymova. Cieszyły się one dużym zainteresowaniem pacjentów. Pierwsze próby oznaczały początek systematycznego wykorzystywania wody radonowej w leczeniu oraz powstanie pierwszych oficjalnych uzdrowisk radonowych na świecie.

RAD W LECZENIU NOWOTWORÓW

Oprócz kąpieli radonowych rozwijało się również leczenie samym radem. Na początku XX wieku w leczeniu nowotworów zaczęto stosować metodę naświetlania.

W 1908 roku w miejscowej fabryce uranu rozpoczęto pozyskiwanie radu bezpośrednio z odpadów powstałych podczas produkcji farb uranowych, a Jachymów szybko stał się jego najważniejszym producentem na świecie. Rad był dostarczany do szpitali i instytutów badawczych w całej Europie.

Rosnące znaczenie tej metody leczenia doprowadziło w 1921 roku do otwarcia pawilonu radiologicznego, przed którym właśnie się znajdujecie. Tutaj za pomocą aplikatorów radowych naświetlano nowotwory złośliwe, a także niektóre choroby skóry.

Jachymów do dziś pozostał miejscem stosowania unikalnej na skalę światową metody leczenia – brachyterapii radowej. Wykorzystuje ona do walki z przewlekłym bólem radioaktywny izotop radu (Ra-226) zamknięty w specjalnych aplikatorach znanych jako "pudełka z Jachymowa". W specjalnie przystosowanych pomieszczeniach przykłada się je bezpośrednio do ciała, co zapewnia bardzo łagodne, długotrwałe napromieniowanie.

NAPISY NA ZDJĘCIACH:

Przed budynkiem Agricola w 1925 roku

Budynek oddziału radioterapii w 1925 roku

Tablice na trasie (mapa)

1. Dziedzictwo, które "promieniuje" do dziś

2. Fabryka farb uranowych

3. Kobieta, która "rozpromieniła" świat

4. Jak leczy radioaktywność?

5. Rad opanował świat

6. Jachymów – węzeł geologiczny

7. Wizyta w Jachymowie

8. František Běhounek